श्रीकृष्णमर्पणमस्तु!!!

सोळा हजार एकशे आठ, भार्या तुझ्या आहेतना..
एक भर माझी पड़ता, हरकत तुझी नसेलना..

उँची नसेल माझी जरी, कृपा तुझी लाभेलना..
सेवा तुझी करण्याकरता, पात्र मी होइलना..

इथे सारे क्षणाचे सोबती, आजचे उद्या नसेलना..
तूच शाश्वत सखा माझा, अखंड सौभाग्य देशीलना..

हिशोबी जगाच्या मेंदूमध्ये, अडचण माझी होइलना..
प्रेमळ तुझ्या  हृदयामध्ये,  जागा  मला मिळेलना..

भोळे भाबडे मन माझे, कोणास उमजत नसेलना..
जिंकूनी पण तू माझा, स्वीकार तू करशीलना..

अर्णवा

आत बाहेर.. वर खाली..
कसली गडबड चालू आहे?
क्षणभरही उसंत नाही..
किती खळबळ माजली आहे?

कुठे गडद.. कुठे फिके..
रंग खरा  कोणता आहे?
जिथे तिथे व्याप तुझे
अंत तुझा कुठेशी आहे?

अतर्क्य असे रूप तुझे
तरी हवे हवेसे  आहे
चंचल तू वरवर भासे
अंतरी परी अमृत आहे!!!

मंतरलेले दिवस - ५३

 सागरा प्राण तळमळला..

मंतरलेल्या क्षणांमधे भर म्हणून नुकतच अंदमानला जायचा योग आला.. तिथले द्वीप खूप सुंदर आहेत हे वेगळे सांगायला नको.. पण तिथे जाताना फक्त तिथल्या सौंदर्याचे आकर्षण नव्हते.. पोर्ट ब्लेअर मधले सेल्यूलर जेल बघणे हा ट्रिप मधील अतिशय महत्वाचा घटक होता..  नुकतच 'माझी जन्मठेप' वाचले असल्याने तिथल्या बराक्या बराक्या गोष्टी मला आठवत होत्या.. अगदी जेलच्या मुख्य गेट पासूनचे वर्णन प्रत्यक्ष गेटमधून आत जाताना आठवत होते.. गाइड माहिती सांगत होता त्या गोष्टी ऐकून आम्ही सगळेच निशब्द होत होतो.. थोड्यावेळाने मी गाइडला म्हणले सावरकरांची खोली कधी दाखवणार.. फार उत्सुकता होती त्या जागी जायची.. त्याकाळच्या वस्तू , तेलाचा घाणा, फाशी द्यायची जागा इत्यादी पाहत पाहत सावरकरांच्या खोली पाशी आलो.. मी गेल्या गेल्या तिथल्या भीती पहिल्या , काही दिसतय का जवळ  जाऊन पहिले..  कारण त्या भिंतीमध्ये त्या काळी सावरकरांनी त्यांच्या कविता लिहून ठेवल्या होत्या.. अर्थात आता रंग दिल्याने कविता नव्हत्या.. समोर सावरकरांचा फोटो आणि कमलाकाव्याच्या काही ओळी लिहिलेली तासवीर् भिंतीवर  दिसली.. आणि त्यांच्या नावाची एक पाटी होती.. बंदिस्त असतानाही त्या जागेवर सावरकरांनी प्रचार केला, कैद्यांना शिक्षण दिले , जन जागृती केली आणि महाकाव्य रचले..  गर्दी असूनही थोडावेळ मी तिथे खाली बसले.. तिथून  माझा पाय निघतच नव्हता..  मराठी लोकांना सावरकारांमुळे काळ्या पाण्याची शिक्षा काय होती याची कल्पना आहे.. पण इतर लोक साईटसीन्गचा भाग म्हणून ते जेल पहात होते.. सर्वाना इथल्या कैद्यांनी भोगलेल्या यातानांची जाणीव व्हावी यासाठी संध्याकाळी 'लाइट & म्यूज़िक' शो दाखवण्यात आला तो फरच हृदयसपर्शी कार्यक्रम होता.. सावरकारंबद्दल सांगताना 'जयोस्तुते' गाणे लावले गेले..  जेल्च्या मोठ्या मोकळ्या परिसरत मोठ्या आवाजात या गाण्याचे स्वर दुमदुमत असताना मराठी उर भरून आले.. कारागृहातून बाहेर आलो तर समोरच्या बागेत सावरकरांचा आणि बाकी राजकैदयांचे पुतळे होते..

हे सगळं पाहून आम्ही भारावून गेलो पण तरी मनात काहीतरी चुकल्या सारखे वाटत होते.. स्वतहाचे घरदार सोडून हे लोक देशासाठी धाडसी पराक्रम करताना पकडले गेले होते.. परत कधी घरी जाऊ की नाही अशी शंका असूनही रडत न बसता धीर दाखवून साखळ्यामधे बंदिस्त असतानाही सावरकरांनी मातृभिमिसाठी जे काही करता येणे शक्य होते त्याहून कितीतरी पटीने जास्त काम केले.. आणि त्या जेलमधे आता त्यांचा फक्त एक फोटो आहे.. बास.. अगदी कोणाला काही वाटू नये म्हणून पुतळे समोरच्या उद्यानात बांधले आहेत.. एरवी आपल्याकडे वाईट कृत्ये करणार्‍या नेत्यांचे पुतळे आणि त्यांच्या वाढ दिवसाचे फलक आणि मोठाले छायाचित्रे जागोजागी पाहायला मिळतात.. हा कसला न्याय? सावरकरांच्या जागी कदाचित कोणी अमराठी माणूस असला असता तर कदाचित त्या जेल मध्ये त्यांच्या स्मृति प्रत्यर्थ त्याना मान देण्यासाठी विशेष योजना केली गेली असती असं मला वाटलं.. अर्थात हा वादाचा मुद्दा आहे.. मला राजकारण नीट काळत नाही त्यामुळे याबद्दल मी जास्त लिहीणे योग्य नाही..

असे अनुभव आपल्या जीवनात बरेचदा येतात.. एखाद्यासाठी आपण जीव तोडून काही करतो पण ती व्यक्ती मात्र कधी कधी आपल्या कश्टान्ची अन् भावनांची किंमत माती मोल ठरवते.. फळाची अपेक्षा न ठेवता कर्म करणे हा आपल्यासाठी हितकारक उपदेश.. पण त्यांच्या बाजूने ते बरोबर वागत आहेत का हे ते एकदाही पाहत नाही याची कधी कधी खंत वाटते.. नुकसान त्यांचे होत आहे हे जाणून त्यांची कीव येते.. कारण  सगळा हिशोब देवाच्या दरबारात परमेश्वर अचूक करत असतो..  तिथे तुम्ही आम्ही कोणी नसतो.. मला खात्री आहे भारतात सावकारांच्या पराक्रमाला दाद जरी कमी मिळाली असेल तरी भगवंत धामत ते महात्मा म्हणून वावरत असतील!!!

मंतरलेले दिवस - ५२

सुट्टीचा दिवस.. सह्याद्रीतली नसली तरी पुण्यातली भटकंती चालूच होती.. लाडक्या भाच्याला भेटायला गेले होते.. तिकडे जाताना नेहमीप्रमाणे सोबत भरपूर खाऊ आणि त्याच्यासाठी घेतलेल्या वस्तू होत्या.. त्याच्यासोबत मनसोक्त खेळून परत निघाले.. गाडीवर असताना मैत्रिणीचा फोन आला तो घेणे महत्वाचे होते म्हणून गाडी  बाजूला घेऊन थांबले.. फोनवर बोलता बोलता माझ लक्ष रस्त्याच्याकडेला गेले.. रस्ता खोदून काम चालू होते ही काही नवीन गोष्ट नव्हती.. पण उन्हात घाम गाळुन केबल टाकायचे काम करत असलेल्या लोकांमधे एक छोटा मुलगा त्याच्या आई वडिलंसोबत काम करताना दिसला..

आई वडील खोदकाम करत होते आणि त्या मुलाने केबल धरली होती.. माझं लक्ष गेलं कारण त्या बारक्याला त्याचे वडील कशावरून तरी रागावत होते.. एकतर त्याचे वय काय आणि त्यात उन्हाची वेळ.. या वयात इतर मुले खेळ खेळण्यात दंग असतात आणि हा बिचारा कष्टाचे काम करत होता.. ही विषमता मला नेहमीच अस्वस्थ करून टाकते.. आपल्याकडे लहान मुलांचे पालक किती लाड करतात.. मी मोठी होऊनही माझे आईबाबा मला किती जपतात... आणि  नुकतच मी तर भाच्याचे कौतुक करून आले होते..  त्याप्रमाणे या मुलाच्या आईवडिलांनाही तसंच काही वाटत असेल पण कदाचित परिस्थितीमुळे त्यांना मुलाला काम करायला लावण्यास भाग पडले असेल..

नुसता विचार करण्यात काही अर्थ नाही  म्हणून मी लगेचच गाडी मागे फिरवली.. कोपर्‍यावर दुकाने होती तिथे गेले.. खरंतर मला त्या छोट्यासाठी छान टोपी घ्यावी वाटली.. पण तिथे तसे दुकान नव्हते.. आणि लांब जाऊन टोपी घेऊन परत येईपर्यंत कोण जाणे हे लोकं कुठे असतील.. मग मोठा रुमाल विकत घेतला.. बिसकिट्स आणि चोकोलेट्स घेऊन पुन्हा त्याठिकाणी गेले.. द्यायचे कसे,सुरूवात कशी करावी ,त्यांना आवडेल का असं दिलेले,ते स्वीकार करतील का वगैरे मनात विचार चालू होते..

शेवटी थेट त्या मुलाजवळ गेले आणि नाव विचारले.. ते लोक मराठी नव्हते,त्याने काहीतरी नाव सांगितले ते मला कळले नाही.. मग मी त्याच्या हातात पिशवी दिली.. त्याने घेऊन त्यात काय काय आहे ते पहिले आणि त्याच्या चेहरयाची कळी एकदम खुलली.. त्याने लगेच त्याच्या आई वडिलांकडे पहिले.. ते सुधा अतिशय खुश झाले.. आणि त्या सर्वांचे हसरे चेहरे पाहून मला फार आनंद झाला जो मी शब्दात सांगू नाही शकत..

काही जणांना वाटते हिला काही जबाबादार्‍या नाही,भरपूर रिकामा वेळ असतो म्हणून असले करायला सुचते.. :) कदाचित असं  काही खास करण्यासाठी माझा जन्म असेल म्हणून देवाने मला बाकीच्या कशात अजुन अडकवले नसावे..  :) God knows..  देवाची लीला अगाध आहे..

मंतरलेले दिवस - ५१

मोठ्या बंगल्यामध्ये मालकाने पाळलेल्या मोतीकडे पाहून रस्त्यावरच्या टिपुला वाटले..
- किती नशिबवान आहे मोती.. ऐशोआरामात राहायचे.. मस्त मस्त पदार्थ खायचे.. सगळयांचे लाड करून घ्यायचे.. शिवाय मग मालकसोबत फिरायला जायचे.. आणि कोणी अनोळखी आले की जोरात भू भू करून मालकाला सांगायचे.. बास..

रस्त्यावर मुक्तपणे संचार करणार्‍या टिपुकडे पाहून बंगल्यातल्या मोतीला वाटले..
- आयुष्य असावं तर टिपुसारखं.. पाहिजे तेव्हा पाहिजे तिकडे भटकावं.. वाट्टेल ते शोधून खावं.. कुठे काही गडबड दिसल्यास पाठलाग करून पकडावं.. अजुन काय पाहिजे..

त्या दोघांकडे बघून मला वाटले..
- देवाने प्रत्येकाला काही जास्त आणि काही कमी दिले आहे.. परीक्षा तो सर्वांचीच घेत आहे तर.. संत तुकारामांनी म्हणले आहे..  "आलिया भोगासी असावें सादर । देवावरी भार घालूनियां ।।"

ठरवलय आता मी..

ठरवलय आता मी मागे नाही पाहणार..
पुढे पुढे फक्त चालतच राहणार..

ठेच लागता पुन्हा नाही कुरवळणार
सावली मिळता फार नाही गुन्तणार
ठरवलय आता मी कुठे नाही थांबणार
पुढे पुढे फक्त चालतच राहणार..

उंची बघुनी कधीही नाही घाबरणार
खोली पाहुनी एकाकी नाही दचकणार
ठरवलय आता माझं कुठे नाही आडणार
पुढे पुढे फक्त चालतच राहणार..

कोमजलेल्या स्वप्नांना उगा नाही जपणार
धेयांच्या पंखांना कधी नाही मिटवणार
ठरवलय आता मी कुठे नाही हरणार
पुढे पुढे फक्त चालतच राहणार..

सुदाम्याचे पोहे - ८

HSBC मध्ये भरत जोशी सरांच नाव ऐकलं नसेल असा कोणी सापडणार नाही.. त्यांच्या बद्दल मी बोलणे म्हणजे लहान तोंडी मोठा घास..  IT मध्ये उच्च पदावर असलेले हुशार आणि उत्साही हे सर असणारे कायम नवीन नवीन उपक्रमात व्यस्त असतात..  नुकतच त्यांच ४०० वेळा सिंहगड चढून यायचं रेकॉर्ड झाले आहे.. त्या निमित्ताने हा लेख लिहीत आहे..  :)

पुर्वी HSBC मध्ये असताना मी सरांचे नाव ऐकून होते मात्र आमची चांगली ओळख हरिश्‍चंद्रगड ट्रेकच्या वेळेस झाली..  हा ट्रेक माझ्या सर्व ट्रेक्सपैकी सगळ्यात भारी ट्रेक.. सर SPM असूनही ट्रेकला पूर्णवेळ आमच्याशी मोकळेपणाने बोलत होते.. त्यांच्या वागण्यात कुठेच 'मी' अहंकार नव्हता.. ट्रेकला  आम्हाला लाजवेल असा सरांचा उत्साह आणि स्टॅमिना होता.. त्यांच्यासोबत गप्पा मारत मारत गड कधी चढून आलो समजलेही नव्हते.. आणि पहाटे ३ वाजेपर्यंत थंडगार वार्‍यात  शेकोटी करून बसलेलो असताना त्यांनी सांगितलेल्या भुताच्या गोष्टी मला अजूनही ठळकपणे आठवतात.. :)

त्यानंतर HSBC मध्ये जेव्हा जेव्हा भेटायचो तेव्हा ट्रेक्सच्या  गप्पा चालायच्या..  खास सांगायचे म्हणजे आम्हा ट्रेक ग्रुपला नेहमी दिवाळी किवा न्यू इयरला मेल्स शुभेच्छा देण्यासाठी सर स्वताहा मेल करायचे..  कायम व्यस्त असूनही ते वेळ काढून आमची आठवण ठेवून मेल करायचे याबद्दल आम्हाला फारच विशेष वाटायचे..

HSBC सोडताना मी सरांना भेटायला गेले होते पण तेव्हा ते बाहेर होते त्यामुळे भेट झाली नव्हती.. नंतर मेलवरून मधून आधून संपर्क व्हायचा.. मागच्या वर्षी एका मित्राचे लग्न होते तेव्हा आम्ही त्याच्यासाठी भेट म्हणून फोटोस- विडीओसचे पिपिटि बनवले होते तेव्हा सरांच्या उत्साहाची, मदत करण्याच्या स्वभावाची आणि इतके मोठे असून साधेपणाची मला खूप जवळून प्रचीती आली होती.. हे सर म्हणजे कोणी साधी व्यक्ती नव्हे हे तेव्हा मनोमनी पटले..

त्यादरम्यान कशामुळे तरी सरांना माझ्या ब्लॉगबद्दल समजले तेव्हा त्यानी छान अभिप्राय दिला.. त्यांनी लिहिले की माझ्या कविता ते आणि मॅडम (त्यांच्या पत्नी) दोघेही वाचतात आणि त्यांना आवडतात हे ऐकल्यावर मी भारावून गेले होते.. नंतर मग मी माझ्या मेलिंग लिस्ट मध्ये त्यांचे नाव घातले.. अजूनही सर आणि मॅडम वेळ काढून मेल वाचतात आणि मध्येअध्ये उत्तर देतात तेव्हा मला खूप आनंद मिळतो..

कैलास मानसला जायचे ठरल्यावर त्यांना हे सांगायला मी फोन केला होता तेव्हा ते भारताच्या बाहेर होते.. खरतर ते असच सांगू शकले असते की ते भारताबाहेर असल्याने फोन नाही घेतला.. पण ते भरत जोशी सर होते.. फोन कट करून स्वतः त्यांनी फोन केला आणि विचारपूस केली.. आणि कैलास मानस वरुन आल्यावर सरांनी आणि मॅडमने मला त्यांच्या घरी खास जेवायला बोलावले.. मला आठवतय त्यावेळेस सर कायम बाहेर असायचे.. पण तरीही वेळ काढून त्यांनी आवर्जून घरी बोलावले होते.. सर इतके मोठे असूनही त्यांच्या घरी खूप साधेपणाने बोलले.. त्यांची मुलेही खूप हुशार आहेत आणि तरीही एकदम नम्रपणे बोलताना जाणवत होते.. मॅडमने माझ्यासाठी अगदी पूर्ण स्वयपाक केला होता हे पाहून तर मी फरच भावनावश झाले..    कैलास मानस वरुन आले म्हणून माझ्या कुठल्याही मित्रमैत्रिणिने इतके कौतुक केले  नसेल तेव्हढे सरांच्या कुटुंबीयांनी केले.. मॅडमने माझ्या कवितांचे खूप  कौतुक केले की मला मनातून लाज वाटली की खरच इतक्या कौतुकस पात्र आहेत का त्या कविता.. नव्हे तर त्या सर्वांचे मन खूप मोठे आहे हेच खरे.. माणसाचा मोठेपणा त्याच्या छोट्या छोट्या गोष्टीतून दिसत असतो,त्यासाठी कोणतेही मोठे पराक्रम करावे लागत नाहीना.. :)

इतकं सगळं सविस्तरपणे सांगायचे कारण की काही लोकं काही नसताना उगाच माज करतात.. थोडं काही मिळवलं की काहीजणांची वागणूक बदलते.. कितीतरी लोक बारीकसारीक गोष्टींवरून  दुसर्याना कमी  सिद्ध करून स्वतः बढाया मारतात.. आणि वेळ नाही हे कारण सर्रास सांगून बरेचजण फार मोठे असल्याचा देखावा करतात.. किती उदाहरणे आहेत अशी माझ्या डोळ्यासमोर.. मात्र हे सर कर्तुत्वाने आणि प्रसिद्धीने मोठे असूनही  सर्वांशी खूप साधेपणाने मोकळेपणाने बोलतात याचे मला फार आश्चर्य वाटते.. जगात  अशा व्यक्ती खूप कमी आहेत.. 'ground to earth' याचा अर्थ मला सरांकडून नीट कळला.. उंच उंच भरारी घेऊनही पाय जमिनीवर ठेवायचे ही सरांची शिकवण माझ्या कायम लक्षात राहील..  Thank you Sir! :)